| Afkorting |
Betekenis |
| 3CL |
3C-like protease; viraal enzym dat SARS-CoV-2 nodig heeft om nieuwe viruseiwitten te maken |
| ACE2 |
Angiotensin-converting enzyme 2; receptor waaraan SARS-CoV-2 zich kan binden om cellen binnen te dringen |
| ANA |
Antinucleaire antistoffen |
| ANCA |
Antineutrofiele cytoplasmatische antistoffen |
| BH4 |
Tetrahydrobiopterine; cofactor die nodig is voor de aanmaak van onder andere stikstofmonoxide en verschillende neurotransmitters |
| BLOC |
Naam van een fase II-studie waarin BC007 bij mensen met Long COVID werd onderzocht |
| BMI |
Body Mass Index; maat voor de verhouding tussen lichaamsgewicht en lengte |
| CBG |
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen; Nederlandse instantie die geneesmiddelen beoordeelt en bewaakt |
| CC |
CC-chemokinen; chemokinen die onder andere monocyten en T-cellen aantrekken |
| CCL11 |
C-C motif chemokine ligand 11; chemokine die onder andere eosinofielen aantrekt |
| CD4+ |
Cluster of Differentiation 4; marker op onder andere T-helpercellen |
| CD8+ |
Cluster of Differentiation 8; marker op onder andere cytotoxische T-cellen |
| CD14+ |
Cluster of Differentiation 14; marker op onder andere monocyten |
| CD16++ |
Cluster of Differentiation 16; sterk tot expressie gebracht op niet-klassieke monocyten |
| CGT |
Cognitieve gedragstherapie |
| CME |
Continuing Medical Education; nascholing voor zorgprofessionals |
| CMV |
Cytomegalovirus; herpesvirus dat na een infectie latent in het lichaam aanwezig kan blijven |
| CO |
Crossover; onderzoeksopzet waarbij deelnemers na elkaar verschillende behandelingen krijgen |
| CoQ10 |
Co-enzym Q10; stof die een rol speelt in de energieproductie in mitochondriën en ook ubiquinon wordt genoemd |
| CRISPR |
Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats; technologie waarmee DNA gericht kan worden aangepast |
| CVAD |
Cardiovascular Autonomic Dysfunction; cardiovasculaire autonome disfunctie |
| CXC |
CXC-chemokinen; groep chemokinen die onder andere neutrofielen kunnen aantrekken |
| CXCL8 |
C-X-C motif chemokine ligand 8; chemokine, ook bekend als IL-8 |
| CZS |
Centraal zenuwstelsel; de hersenen en het ruggenmerg |
| DB |
Double blind (dubbelblind); onderzoeksopzet waarbij deelnemers en onderzoekers niet weten wie de onderzochte behandeling of de controlebehandeling krijgt |
| DN |
Double negative (dubbelnegatief); in deze context een bepaalde groep B-cellen |
| DNA |
Deoxyribonucleic acid; desoxyribonucleïnezuur, het molecuul waarin erfelijke informatie is opgeslagen |
| EBV |
Epstein-Barrvirus; herpesvirus dat onder andere de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt |
| ECRAID |
European Clinical Research Alliance on Infectious Diseases; Europees samenwerkingsverband voor klinisch onderzoek naar infectieziekten |
| GFAP |
Glial fibrillary acidic protein; eiwit dat vooral voorkomt in astrocyten in het centrale zenuwstelsel |
| GH |
Growth hormone; groeihormoon |
| GLS |
Global longitudinal strain; maat voor de vervorming en pompfunctie van de linker hartkamer |
| GPCR |
G-protein-coupled receptor; G-eiwitgekoppelde receptor |
| GPCR-AAS |
G-protein-coupled receptor autoantibodies; autoantistoffen gericht tegen G-eiwitgekoppelde receptoren |
| HBOT |
Hyperbaric Oxygen Therapy; hyperbare zuurstoftherapie, waarbij onder verhoogde druk zuurstof wordt ingeademd |
| HELP |
Heparin-induced Extracorporeal LDL Precipitation; aferesebehandeling waarbij onder andere LDL en fibrinogeen uit het bloed worden verwijderd |
| HIV |
Human Immunodeficiency Virus; virus dat het afweersysteem aantast |
| HPA-as |
Hypothalamic-pituitary-adrenal axis; hypothalamus-hypofyse-bijnier-as |
| HRT |
Hormone replacement therapy; hormoonsuppletietherapie |
| HRV |
Heart Rate Variability; hartslagvariabiliteit, de variatie in tijd tussen opeenvolgende hartslagen |
| IDO-2 |
Indoleamine 2,3-dioxygenase 2; enzym betrokken bij de omzetting van tryptofaan via het kynureninepad |
| IFN |
Interferon; groep signaaleiwitten die een belangrijke rol spelen in de afweer tegen onder andere virussen |
| Ig |
Immunoglobuline; verzamelnaam voor antistoffen |
| IgG |
Immunoglobuline G; veelvoorkomend type antistof in het bloed |
| IgM |
Immunoglobuline M; type antistof dat vaak vroeg in de afweerreactie wordt aangemaakt |
| IL |
Interleukine; groep signaaleiwitten van het immuunsysteem |
| IL-1β |
Interleukine-1 bèta; ontstekingsbevorderend cytokine |
| IL-6 |
Interleukine-6; cytokine betrokken bij ontsteking en immuunregulatie |
| IL-8 |
Interleukine-8; chemokine dat vooral neutrofielen aantrekt; ook CXCL8 genoemd |
| IST |
Inappropriate Sinus Tachycardia; ongepast snelle sinushartslag, ook in rust |
| JAK-STAT |
Janus kinase–Signal Transducer and Activator of Transcription; signaalroute waarmee cellen onder andere reageren op cytokinen |
| KKVZ |
Korteketenvetzuren; stoffen die door darmbacteriën worden geproduceerd en onder andere belangrijk zijn voor de darmgezondheid |
| KP |
Kynureninepad; stofwisselingsroute waarbij tryptofaan wordt omgezet in kynurenine en andere metabolieten |
| LC |
Long COVID |
| LDL |
Low-density lipoprotein; deeltje dat cholesterol in het bloed vervoert |
| LDN |
Low-dose naltrexone; naltrexon in een lage dosering |
| MAO |
Monoamine-oxidase; enzym dat onder andere serotonine afbreekt |
| MCAS |
Mast Cell Activation Syndrome; mestcelactivatiesyndroom |
| ME/CVS |
Myalgische encefalomyelitis/ chronisch vermoeidheidssyndroom |
| MMSE |
Mini-Mental State Examination; korte screeningstest voor het cognitief functioneren |
| MoCA |
Montreal Cognitive Assessment; screeningstest voor het cognitief functioneren |
| mTOR |
Mechanistic target of rapamycin; eiwitkinase dat onder andere celgroei, stofwisseling en energiegebruik reguleert |
| mTORC1 |
Mechanistic target of rapamycin complex 1; eiwitcomplex dat onder andere celgroei, stofwisseling en energiegebruik reguleert |
| NAC |
N-acetylcysteïne; gemodificeerde vorm van het aminozuur L-cysteïne |
| NAD |
Nicotinamide-adenine-dinucleotide; molecuul dat een belangrijke rol speelt in de cellulaire energiehuishouding |
| NET |
Neutrophil Extracellular Trap; netachtige structuur van DNA en eiwitten die door neutrofielen wordt uitgescheiden |
| NMV/r |
Nirmatrelvir/ritonavir; combinatie van twee antivirale middelen, ook bekend onder de merknaam Paxlovid |
| OH |
Orthostatische hypotensie; sterke daling van de bloeddruk bij het overeind komen |
| OT |
Orthostatische tachycardie; sterke stijging van de hartslag bij het overeind komen |
| OXPHOS |
Oxidative phosphorylation; oxidatieve fosforylering, proces waarmee mitochondriën het grootste deel van de cellulaire energie produceren |
| PAIS |
Post-Acute Infection Syndromes; postacute infectiesyndromen |
| PBO |
Placebo; behandeling zonder werkzame stof, gebruikt als controle in onderzoek |
| PEA-LUT |
Palmitoylethanolamide en luteoline; combinatie die wordt onderzocht bij aanhoudende reukstoornissen |
| PEM |
Post-exertional malaise; verergering van klachten na lichamelijke, cognitieve of emotionele inspanning |
| POTS |
Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome; posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom |
| RCT |
Randomized controlled trial; gerandomiseerde gecontroleerde studie |
| RECLAIM |
Naam van een adaptieve platformstudie waarin meerdere mogelijke behandelingen voor Long COVID worden onderzocht |
| RECLAIM-MP |
Onderdeel van de RECLAIM-studie; hierin wordt minocycline als mogelijke behandeling voor Long COVID onderzocht |
| RNA |
Ribonucleic acid; ribonucleïnezuur, een molecuul dat onder andere betrokken is bij de overdracht en uitvoering van genetische informatie |
| RTHM |
Real Time Health Monitoring; Amerikaanse organisatie die zorg en onderzoek rond complexe chronische aandoeningen ondersteunt |
| S100β |
S100 calcium-binding protein beta; eiwit dat onder andere wordt onderzocht als marker voor neurologische schade of verstoring van de bloed-hersenbarrière |
| SARS-CoV-2 |
Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2; coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt |
| SDH |
Succinaatdehydrogenase; mitochondriaal enzym betrokken bij de citroenzuurcyclus en ademhalingsketen |
| SSRI |
Selective Serotonin Reuptake Inhibitor; selectieve serotonineheropnameremmer |
| STAT3 |
Signal Transducer and Activator of Transcription 3; signaaleiwit betrokken bij onder andere immuunreacties, celgroei en stofwisseling |
| TGF |
Transforming Growth Factor; groep signaaleiwitten betrokken bij onder andere immuunregulatie en weefselherstel |
| TGF-β |
Transforming Growth Factor beta; signaaleiwit betrokken bij onder andere immuunregulatie, ontsteking en weefselherstel |
| TNF |
Tumor Necrosis Factor; tumornecrosefactor |
| TNF-α |
Tumor Necrosis Factor alpha; ontstekingsbevorderend cytokine |
| TorS |
mTORC1 syndrome; syndroom waarbij overmatige activiteit van mTORC1 als mogelijk gemeenschappelijk ziektemechanisme wordt voorgesteld |
| t-VNS |
Transcutaneous vagus nerve stimulation; transcutane stimulatie van de nervus vagus |
| UMC |
Universitair medisch centrum |
| vWF |
Von Willebrand factor; eiwit dat een belangrijke rol speelt bij de bloedstolling |
| VWS |
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport |
| ZonMw |
Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie |
